Hatice Şimşek


Tasarruf Finansman Yasası Tbmm’de Onaylandı

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı


Resmî gazetede yayınlanan karara göre Tasarruf Şirketleri, “Finansal Kiralama, Faktoring, Finansman ve Tasarruf Finansman Şirketleri Kanunu” kapsamında BDDK’nın düzenleme ve denetleme yetkisi altına alındı. Bu kararla yaklaşık 30 yıldır süregelen faizsiz tasarrufa dayalı bu sistemde, katılımcıların belirli periyotlarda ödeme yaparak ortak havuzda biriken paralarının belli bir yüzdeye ulaştıktan sonra sırası gelen kişilere ödenmesiyle konut, işyeri ya da araç alımında nakit desteğinin sağlanması amaçlanmaktadır. Alınan bu kararla sektörde varlığını sürdürmek isteyen şirketler, yeterli ödenmiş sermaye, teknolojik alt yapı ve sıkı denetimlerle müşterilerine daha güvenilir ve kaliteli hizmet sunabilecektir.
TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ NASIL ÇALIŞIR?
Faizsiz sisteme dayalı bu yöntemde, katılımcılar konut, çatılı işyeri ve araç alımı için bu alanda faaliyet gösteren firmaya başvurur. Almayı planladığı yatırım için bir tutar öngören yatırımcı, ödeyebileceği taksit tutarını ve varsa peşinatını belirledikten sonra şirketle anlaşmaya vararak karşılıklı sözleşmenin imzalanmasıyla süreci başlatmış olur. Finansman şirketi burada taksit tutarını, vadeyi ve müşterisine uygulayacağı çalışma bedelini baştan almak kaydıyla ödeme planı ve sözleşmede tüm bilgileri belirtir. Katılımcı peşinat, çalışma bedeli ve taksit tutarı ödemesiyle sözleşmesini yürürlüğe almış olur. Kendisi gibi programa dahil olup ödeme yapan diğer katılımcılar ile bir havuzda toplanan paralar proje bedelinin %35-40 civarına ulaştığında sırası gelir ve proje bedelinin tamamına alacağı yatırımı ipotek ederek ya da rehin vererek ulaşır. Peşinatın olması ve ödenen taksitlerin yüksek belirlenmesi katılımcının proje bedelini daha erken teslim alması için avantajlı olacaktır. Bununla birlikte teslim alınacak vadenin net şekilde belirtilmesi yanında, noter huzurunda yapılan sıra tespitinde katılımcının daha erken proje bedeline ulaşması ödül olarak sunulmaktadır.
TASARRUF FİNANSMAN ŞİRKETLERİ NEDEN BDDK’NIN DENETİMİNE ALINDI? 
Kayıt dışı ekonomi ile mücadele başta olmak üzere artan tasarruf finansman şirket sayısının beraberinde getireceği riski ortadan kaldırmak için kontrol mekanizmasına bağlı, güçlü, güvenilir ve yeterli donanıma sahip firmaların piyasada kalması hedeflenmiştir. Faizsiz tasarrufa dayalı finansman sisteminde şirketlerin kendi yönetmelik ve çalışma şekilleriyle bu zamana kadar devlet denetimi olmadan milyonlarca kişi ev ve araç sahibi olmuştur. Son dönemlerde banka, leasing, faktoring gibi konvansiyonel finansal sistemlerin yüksek faizle kredi imkanı sunması, bununla birlikte kredi vermeye çok istekli olmamaktan kaynaklı kısıtlayıcı yapılar, faize duyarlılığın artış göstermesi ve tasarruf finansman şirketlerinden kullanılan finansmanların kkb ve memzuç kayıtlarında yer almaması, vatandaşı alternatif finans çözümlerine yönlendirmiş, kontrol mekanizması olan devlet tarafından çok da sıkı denetim ve yakından takip edilmeyen tasarrufa dayalı finansman şirketlerinin sayısının hayli artmasına neden olmuştur. Öte yandan sıfır faizle konut ve araç ihtiyaçlarına %7 ile %12 arası değişen düşük maliyetlerle sadece organizasyon bedeli ödeyerek ulaşmasını sağlayan vatandaşın da bu sistem oldukça ilgisini çekmiştir. Sistemin tasarrufa dayalı olması ve ülkemizin bu bilinçten uzak yıllardır faiz içinde yaşıyor olmasına dikkat çekersek, sektörün vatandaşın mülk ve araç sahip olmasına olumlu yönde katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu süreçte sisteme çok talep olması nedeniyle haklı olarak vatandaşının ileride mağdur olmasının önüne geçmek isteyen devlet tarafından iplerin ele alınması amacına yönelik denetim ve düzenleme yasası devreye alınmıştır. Bu sayede sektörün kontrollü büyümesi sağlanacak müşterilerin ve kurumların karşılıklı hakları gözetilecek, avantajlı ve faizsiz bu sistemle çok daha geniş kitlelere ulaşılarak ekonomiye katkı sunulacaktır. 
REGÜLASYON SÜRECİ BERABERİNDE NELERİ GETİRİYOR? 
BDDK düzenlemeleri çerçevesinde sisteme inanıp para yatıran vatandaşın mağdur olmasının önüne geçilmekle birlikte bu sektörde faaliyet gösteren firmanın finansal devamlılığına da katkı sağlayacaktır. Öyle ki sistem havuzda zamanında ve doğru biriken paraların amacına uygun şekilde kullanılması için teslimat vadesi gelen vatandaşların belirledikleri yatırım tutarına uygun dağıtılmasını öngörmektedir. Örneğin programa dahil olan katılımcının düzenli ve zamanında ödemelerine devam etmesi kendi tarafındaki görevi olmakla birlikte teslimatını da taahhüt edilen vadede almasına etki etmektedir. Şirketler tarafında ise sağlanan finansmanlar için hazineye belli bir oranda karşılık yatırılması ile vatandaştan toplanan paraların tam da amacına uygun olarak kullanılmasını sağlayacaktır. Bunun gibi sistemin işleyişinin sağlıklı olarak devam etmesi için denetim sürecinin nihayete ermesi hem sektördeki firmaların hem de bu sistemi kullanan, kullanmak isteyen vatandaşın rahat bir nefes almasını sağlamıştır. 
Tasarrufa dayalı bu işleyişin bir diğer faydası yatırım yapmak için kendine uygun faizsiz ve düşük maliyetli finansal yöntem bulamayan vatandaşın yastık altı yaptığı paralarını güvence ve denetim altına tutabilecek bu sistem sayesinde ortaya çıkarıp orta ve uzun vadede yatırım yapmasına imkân sağlamasıdır.
Bu noktada BDDK kesin ve kati şartları belirlemiş firmalardan bu şartları sağlamaları değilse müşterilerini mağdur etmeden faaliyetlerini sonlandırmalarını istemiştir. Aşağıda öne çıkan bazı maddelerden bahsedebiliriz.
•    Nakden ve her türlü muvazaadan ari olarak ödenmiş sermayenin en az 100 mio Türk lirası olması istenmektedir.
•    Tasarruf finansman şirketleri yalnızca yurt içinde konut, çatılı işyeri ve araç alımlarını finanse edebilir.
•    Müşteri 14 gün içerisinde sözleşmesinden cayarsa ödediği tüm tutarları tasarruf finansman şirketinden alabilir.  14 günü aştığında organizasyon ücreti hariç diğer tutarları alabilmektedir. 
•    Tasarruf finansman şirketleri faizsiz finansman esaslarına göre faaliyetini sürdürür. Müşterisinin ödediği tutarları faizli yerlerde değerlendiremez, havuzda biriken parayı amacı dışında kullanamaz. 
•    Şirketin yasaya aykırı işlem yapması halinde kanunun belirlediği cezai işlemler uygulanmaktadır. Bu cezalar para ve hapis cezası olarak belirtilmiştir.