Hatice Şimşek


İş Dünyasının Yeni Yol Haritası “Mavi Okyanus Stratejisi”

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı


Mavi Okyanus Stratejisi Nedir?
Insead Üniversitesinde Strateji ve Yönetim Profesörü olarak görev yapan Güney Koreli W. Chan Kim ile Amerikalı Renee Mauborgne’in geliştirmiş oldukları mavi okyanus stratejisi temelde geleceğin önde giden büyük firmalarının yer aldığı büyük pazardaki rekabetle uğraşmak yerine büyüme vakti gelmiş çekişmesiz pazar alanlarını oluşturma üzerine kuruludur. Oluşturulan bu pazara mavi okyanus denilmektedir. Büyük Pazar dediğimiz pazar hacminin sabit olduğu çok sayıda firmanın aynı pastadan pay alarak karlı şekilde büyümek için yoğun uğraş vererek rekabet gösterdiği pazarlar ise kırmızı okyanus olarak ifade edilmektedir. Yeni kurulan bir işletmenin gözünü açtığı ilk dünya olarak tanımlamak yanlış olmayacaktır. 
Kırmızı okyanusta birbirileriyle kıran kırana mücadele eden firmalar, piyasaya sundukları mal ve hizmetlerde uygun fiyatlı, kaliteli ve ürün yelpazesi geniş seçeneklerle müşterilerine sunum yaparak, rekabet ortamını hareketlendirirler. Sürekli bir yenileme, değişiklik, caziplik, indirim ve kampanyalarla süreci dinamik tutmaya çalışan firmalar ayakta kalmanın yollarını ararlar. 
Talepten çok arzın ve çok sıkı rekabetin yaygın olduğu günümüzde teknolojik gelişmelerin artması ile endüstriyel anlamda yoğun ve görülmemiş ürün çeşitliliği bulunurken, bazı endüstriler ise yok olmaktadır.
Mavi Okyanus Stratejisi Nasıl Hareket Eder?
Bu strateji doğru şirket ya da doğru sektör ölçüsü yerine doğru stratejik hamleler geliştir ve oraya odaklan der. Çekişmesiz bir Pazar alanı yaratmayı öngörür. Örneğin üretilen ürün ya da hizmet diğer firmalardan farklıdır. Bu farklılıkla piyasaya giren firma kendini öyle bir konumlandırır ki rekabeti anlamsız kılar. Yeni bir talep oluşturur. Düşük fiyatla çağa uygun, teknolojiyi merkezine almış yeni nesle de hitap eden hizmetler sunar. Farklılaştırdığı, ihtiyaca hitap eden ürün ya da hizmeti düşük maliyetle sunarak dikkat çeker. Tüketicide değer-maliyet değiş tokuş kavramını yıkar. Daha yalın bir ifadeyle tüketici ürün ve hizmete erişmek istediğinden ödediği bedele değip değmediğine artık takılmaz.
Mavi Okyanus Stratejisi uygulayan firma fayda, fiyat, maliyet faaliyetlerinden oluşan tüm sistemi birlikte yürütür. Ürün ve hizmetler, sunum, yönetim tarzı, personel yaklaşımı ve satış sonrası destekler aynı standartta gelişir, uyumludur. 
Mavi Okyanus Stratejisini Kızıl Okyanus’tan Üstün Kılan Hamle ‘’Değer Yenileme’’
Kızıl okyanusta sıkışan firmalar geleneksel yollara başvurarak mevcut endüstri düzeninde savunmaya geçerler. Mavi okyanus şirketi ise rekabeti kendine ölçüt belirlemektense bunun yerine değer yenileme stratejisini devreye alır. Burada şirket galip gelmeye odaklanmaz, alıcılar ve şirket üzerinde değer sıçraması yaparak kendi pazarını oluşturur. 
Şirketlerin yüksek maliyetle büyük değer ya da düşük maliyetle makul dereceli değerler sunacağı yönünde geleneksel bir inanç vardır.
Son teknolojiyi kullanmak ya da yüksek fiyatla çok kaliteli ürün ve hizmet sunmak pazarda üstünlük sağlamaz. Böyle davranmak kızıl okyanustakilerin yaptıkları davranışlardır ve ucu bucağı bulunmaz. Hedef kitle çok çeşitlidir ve gün geçtikçe de farklılaşmaktadır.
Şirketler ancak yenilik ile fayda, fiyat ve maliyet pozisyonları arasında uyum sağlayabilirse değer yenileme sağlanabilir. Yenilik ve değer birlikte ele alınmalıdır. 
Mavi okyanustakiler farklılaştırmayı ve düşük maliyeti bir arada sunarlar. 
Mavi Okyanus Stratejisi ile Başarılı Olmak İsteyen Firma Nasıl Davranmalıdır?
1)    Odaklanma
Firma hangi konularda uzmanlaşacağını ve önem vermesi gerektiğini baştan belirlemelidir. Hız, hizmet, kalite, çeşitlilik, fiyat, lezzet vb. Yemek sepeti (sadece ne yiyeceğine karar veren tüketicinin adresine istediği her yemek geliyor). Getir (Tüketicinin market, manav alışverişi adresine getiriliyor) Torku (Tarladaki üretim potansiyelini de hareketlendirerek Glikoz şurubu kullanmadan şeker pancarı ile ürünlerini üretmeye devam ediyor)
2)    Uzaklaşma
Sektöründeki diğer firmaların yaklaşımlarından tamamen uzakta tavır sergilenmelidir. Reklam, ürün ambalajı, işyeri formatı, web sitesi gibi daha bir çok konuda rakip firmalara asla benzememelidir. 
3)    Etkileyici Slogan
İyi bir stratejide slogan çok önemlidir. Öyle bir slogan tercih edilmelidir ki ürün ve hizmetin reklamı hedef doğrultusunda uyumlu ve akılda kalıcı olmalıdır. A101 (Harca harca bitmez) 
Ülkemizde Başarılı Mavi Okyanus Stratejisi Uygulayan Firmalar
BİM (Piyasaya düşük fiyatlı makul derecede kaliteli farklı ürünler sunan marketler zinciri. Her şeyi bulmak mümkün)
Çözüm Tasarruf (Tasarrufa dayalı finansman şirketi Çözüm Tasarruf ‘un rakipleri sadece ev ve araç finansmanı sağlarken, firma ev ve araç finansmanının yanında nakit ihtiyaçları da karşılamaktadır)
Torku-Konya Şeker (Şeker pancarı kullanarak unlu mamuller, çikolata, süt, şekerleme ürünlerinin yanı sıra et ürünleri, sos, sirke vs gibi de uygun fiyatlı gıda üretimi yapan firma üretici kooperatifidir)
Dünya’da Mavi Okyanus Stratejisi Uygulayan Firmalar
Apple, Ford, Tesla, Lufthansa Airlines- Shop and Miles, Soutwest Havayolları, Joint Strike.