Hatice Şimşek


Döviz Kurunun Yükselmesi ve Ülkeye Döviz Girişinin Sağlanması

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı


Ülke ekonomisinin durumu, cari açık, dış ticaret dengesi, dövize olan talep, enflasyon göstergeleri, yurt içi ve yurt dışı faiz oranları, uygulanan ekonomik politikalar, FED ’inTürkiye kararları,IMF değerlendirmeleri,Avrupa piyasaları ve turizm gelirleri döviz kurunun yükselişini etkileyen baş aktörlerdendir.

Piyasada bir mala olan talep artarsa, o malın tercih edilebilirliği arttığı için, fiyatı da artacaktır. Döviz de bir mal olarak düşünülürse, dövize talep artarsa döviz değerli hale gelir ve fiyatı artar. Herkesin döviz almaya yönelmesi ile ülkedeki döviz azalır ve döviz kuru yükselir. Tam da bu noktada ülkeye yeterli miktarda döviz girişinin sağlanmasıyladöviz kurunun dengeli bir hale gelmesi söz konusu olacaktır.Döviz fiyatının artması ülkede dövize sahip olmak isteyen kişi sayısınınarttığı anlamına gelmekte, piyasada yeteri kadar dövizin olmadığı durumda ise dövizin çok daha değerli hale geldiği sonucunu göstermektedir.

Türkiye gibi gelişmekte olan enflasyonist ülkelerde dövize olan yatırım oldukça yaygındır. Bazen altından sonra bazen de en az altın kadar tercih edilen Euro, usd ya da başka ülkelerin para birimi esasında yatırım aracı değildir. Ancak insanlar paralarını enflasyondan korumak için döviz satın alırlar ve TL’den kaynaklı değer kaybını Euro ya da usd satın alarak korumaya çalışırlar. Bu durumu ters yöne çevirmek için yapılacak politikadövize karşı iç talebin kısılması ile enflasyonist baskının azaltılması yönünde olmalıdır. İç talep ise ancak TL’nin değer kazanması kurların aşağı yöne çekilmesi ile mümkündür. Bunun için ülkeye düzenli döviz girişi sağlanması çok önemlidir.

Ülkeye Döviz Girişi Nasıl Sağlanır?

Döviz girişinin sağlandığı birkaç yol vardır. Bunlardan bahsetmek gerekirse;

  • İhracat ülkeye döviz girişini sağladığı gibi, bir ülkenin başka bir ülkeye mal veya hizmet satması anlamına gelir.Örneğin ülkemizden yurt dışına mal satılması ile, ödemelerindöviz cinsinden olması nedeniyle, ülkeye döviz girişisağlanacaktır. İhracat ile işletmeler satış ve karını artırarak, büyüme yolunda sağlam adımlarla ilerleme imkânı bulurlar.

 

İhracat sayesinde dünya pazarlarında yer edinen işletmeler,rakiplerinden gelişim yönünde fikir elde ederek, farklı stratejiler geliştirir vegelecek vizyonunu belirleyerek, pazarlama alışkanlıklarını olumlu yönde etkilerler. Dünya piyasasında ben de varım diyen işletme iç piyasada güç kazanır.Daha çok insana ulaşır vebu sayede marka bilinirliliğini artırır. İhracat firmanıniç piyasadaki bağımlılığını azaltarak,dünya pazarına açılan firmanıniç piyasadaki mevsimsel ve konjonktürel dalgalanmalardan ve değişen tüketici taleplerinin yarattığı baskıdan daha az etkilenmesine katkı sağlar. Örneğin sattığı ürünlerden dolayı döviz geliri elde eden firma, ülkedeki kur oynaklığından fazla etkilenmez, çünkü geliri dövizdir. Bununla birlikte yabancı yatırımcının kur dalgalanması ve iç karışıklığı olan bir ülkeye yatırım yapmak istememesi hiç istenmeyen bir durumdur. Hep duyduğumuz cari açık ise ülkede ithalat rakamlarının, ihracatrakamlarından fazla olması durumunda oluşur. Cari açık yüksekse döviz kuru da yükselecektir.

 

İhracat yapan firmalar üretim kapasitesini artıracağı için daha fazla işgücüne ve ham maddeye ihtiyaç duyacaktır. Bu ihtiyaçlarını iç piyasadan karşılayacak firma hem istihdam yaratacak hem ülke ekonomisine katkıda bulunacaktır.

 

Ülkemizdeihracat amaçlı destekleri bulunan KOSGEB, yurt dışına ürün satmak isteyen ama nereden başlayacağını bilemeyen işletmeler için bazı dönemlerde birtakım programlar sunmaktadır. Yurt dışı Pazar destek programıbunlardan biridir. Programın içeriğinde işletmelere personel, yazılım, donanım, tanıtım, yurt dışı fuar ve seyahat, test analiz ve belgelendirme ve hizmet alımı konusunda maddi destek sağlanmaktadır.

 

İşletmelerin günümüzde yurt dışına açılarak müşteri bulması internet ve sosyal medya araçları sayesinde artık çok kolaylaşmıştır. Burada önemli olan firmanın, ürettiği ya da sattığı ürün ve hizmetlerin yurt dışına pazarlamasının kaliteli ve doğru şekilde yapılmasıdır. Başta ürün ve hizmetin tercih edilebilir niteliğe sahip olması, sonrasında profesyonel tanıtım ve kurumsal yaklaşımla birlikte ürünün yurt dışı pazarında yer alması mümkün olacaktır.

 

  • Ülkeye döviz girişi sağlanmasının bir başka yolu,turizm gelirleridir. Turizm gelirlerinin artması ülkeye yabancı turistin gelmesiyle mümkündür. Koronavirüs nedeniyle yurt dışından bu yıl çok az sayıda gelen yabancı turist sayısının yasakların kalkmasıyla artacağı yönde beklenti oluşmuştu.Rusya’nın, 1 Ağustos itibariyle Ankara ve İstanbul’a, 10 Ağustos itibariyle Antalya, Dalaman ve Bodrum’a uçuş seferlerini başlatmasıyla turist gelmesi bekleniyor.Öte yandan son 2 haftalık süreçte ülkemizde koronavirüs vakalarının artış göstermesi nedeniyle Almanya, Hollanda gibi bazı Avrupa ülke yetkilileri Türkiye’ye tatil amaçlı gelmek isteyen vatandaşlarını 15 gün bekleyip ağustos ayının son haftası gibi gitmeleri yönünde öneride bulunmaktadırlar. Ayrıca Türkiye’den dönüşte ülkelerine virüs getirme riskiyle birliktesağlık ve ekonomik anlamda sıkıntı yaşama ihtimaline karşı uyarıda bulunmaktadırlar. Bu durumun yansımalarınınsektörü yavaşlatacağı beklenmektedir.Dolayısıyla ülkemizde bu yıl turizm gelirlerinden elde edilen döviz katkısınıngeçtiğimiz yıllara nazaran çok daha az olması düşünülmektedir. Buna rağmen otellerin koronavirüs tedbirlerini çok önemsediklerini ve dikkate aldıklarını duyurarak ve bu tedbirleri uygulayarak, algının olumlu yönde çevrilmesiile, son derece hijyenik ortam sağladıklarını güvenli turizm sertifikası alarak belgeledikleri takdirde iyi yönde gelişmeler olacağı düşünülmektedir.
  • Bir diğer döviz girişinin sağlandığı önemli madde, yabancı yatırımcının ülkemizde yatırım yapması ile sağlanmaktadır. Yabancı yatırımcının ülkemizi tercih etmesi için ülkede güven ortamı ve siyasi istikrarın olması çok önemlidir. Bununla birlikte ülkemizde yabancı yatırımcıyı teşvik etmek amaçlı bazı programlar düzenlenmiş, yabancı yatırımcının haklarını korumak, yatırımı özendirmek ve yatırım kurallarında uluslararası standartlara uyulması konularını düzenleyen doğrudan yabancı yatırımlar kanunu düzenlenmiştir.