Hatice Şimşek


Bir JeffBezos Nasıl Yetişti?

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı


Dünyanın en çok konuşulan isimlerindenJeffBezos (okunuşu cefbeyzıs), ulusal anlamdaün salmış alışveriş sitesi Amazon.com un, Washington/Kent’te faaliyet gösteren uzaya çok az maliyetle ve güvenli şekilde kişisel seyahat edebilmeyi mümkün kılmayı hedefleyen teknolojiler geliştiren Blue Originve Washington Post gibibüyük firmaların sahibi. 150 ülkenin yıllık gelirinden daha fazla kazanan dünyanın en önemli girişimcileri arasında yer alan JeffBezos’unşuan iş hayatında geldiği nokta, hayata bakış açısı, iş yapış şekli, ileri görüşlülüğü ve kabına sığmayan kendine has özgürlük tarzı ile girişimcilik yapmak isteyen bir çok kişinin ilgisini çekmekte. Sahip olduğu şirketlerden sadece Amazonun 3 aylık cirosu 96 milyar dolar. 200 milyar doları aşan serveti ile dünyanın en zengin adamı JeffBezos’ı farklı kılan neydi? Nasıl bir çocukluğu ve eğitim hayatı vardı? Anne ve babası gelişiminde belirleyici miydi? İş hayatında sıkı disiplin mi hakimdi? Yoksa rahat mıydı? Ya da başarıyı uykusuzluğa bağlayan, günde 6 saat uyku yeter diyenler gibi miydi?

JeffBezos ve Çocukluğu

12 Ocak 1964 ABD/Mexico doğumlu asıl adı JeffJorgensen olan kahramanımız oğlak burcu. Annesi Jacklyngenç yaşta doğurduğu oğluna seçtiği baba ile büyük yıkımını yaşamış. Jeff’in babası alkol bağımlılığı ve kişisel hedefleri uğruna baba olma sorumluluğunu almak istemediğindenannesiyle birlikte hayata tutunan Jeff,ilk aykırı hareketini 3 yaşında beşiğinin parmaklıklarını tornavida ile sökerek yapmış. 4 yaşına geldiğinde annesi, Bezos’ungururla taşıdığı soyadının sahibi MiguelBezosile evleniyor. Kendi öz babasından yakın davranan Miguel’i her açıdan örnek alan Jeff, en çok çalışkanlığı ve azmi ile Miguel ile paralel yönde benzerlik göstermekte ve Jeff’in annesinden sonra en büyük destekçisi olmuştur. (Annesi özgür bırakıyor, babası ilgisiz çocuk kendi içsel motivasyonunu keşfetmiş ilgi alanlarına yöneliyor, Miguelbaskı kurmuyor sahip çıkıyor, destek oluyor)

Mekaniğe ilgisi çocukluk yıllarında başlayan Jeff, yaz tatillerini büyükanne ve büyükbabasının çiftliğinde çalışarak geçirmiş, arta kalan zamanlarda evin bodrum katını icatlar yaptığı bir alana dönüştürmüş. Şuan sahip olduğu Blue Originisimli uzay havacılığı şirketine ilham veren fikirlerin pek çoğu Jeff’in çocukluk döneminde en çok hayranı olduğu Star Trek dizisi ve mekanik icatları ile bu dönemde temellerini atmaya başlamış. (Çocukken ilgi alanları belli oluyor, farkında ve geliştiriyor)

ABD atom enerjisi firmasında çalışan dedesi sayesinde bilgisayarlarla tanışmış, günün birinde daha iyi bilgisayar edinip uzaya çıkacağını hayal etmiş. Uzaya çıkmak ve bilgisayar arasında kesin bir bağ kurmuş (teknolojisiz olmaz diyor) Dedesi yeterince sabırlı olursa ve çok çalışırsa her istediğine ulaşabileceğini her defasında kulağına fısıldamış. (Dedesi her şeyi başarabileceğine inandırıyor, hayallerinin sınırı yok)

Lise, Üniversite ve İş Hayatı Başlangıç

ABD’de yaşayan çoğu kişi gibi o da tatillerde MC Donalds’da çalışarak deneyim elde ediyor. Liseyi birincilikle bitiriyor, Princeton Üniversitesinde bilgisayar bölümünü tamamladıktan sonra, İntel’den iş teklifi geliyor ancak o kendi yazılım şirketini kurmayı tercih ediyor. Başarısız sonuçlanan bu girişimden sonra D.E.Shaw isimli finans şirketinde çalışmaya başlıyor, 4 yıllık çalışma hayatında kısa sürede genel müdür yardımcılığına kadar yükseliyor. İlerde rekor35 milyon dolar boşanma nafakası ödeyeceği roman yazarı eşi Mackenzieile burada tanışıyor.

Bilgisayar ve internet kullanımının arttığı 90 lı yıllardaJeff bu büyümeyi okuduğu bir makaleden etkilenerek fırsata dönüştürebileceğini düşündü. İnternet yüzde 2 bin 300 oranında büyümüştü,internet üzerinden satışını yapabileceği 20 ürün buldu ve online satışa başladı. (Piyasayı gözlem ve ne yapılabilirinsorgulanması)

Amazon’un Doğuşu ve Zorluklar

Tam bir kitap kurdu olan Jeff (bu ilgi alanı ile ilerde geliştirdiği elektronik kitap okuyucu Kindle ile kitap üretimi ve okuma alışkanlığını değiştirecek) ilk olarak aradığı her kitabı bulamadığından ve kendisi gibi birçok insanın varlığına olan tahmini ve bu durumun eksikliğinden (ihtiyaç belirleme) yola çıkarak (cesaret) babasıMiguel’den 300 bin USD borç alarak (riske giriyor) Amazon’u araba garajında kuruyor veonline kitap satmaya başlıyor. İş toplantılarını ise ilerde sıkı rakibi olacağı ve satışlarını düşüreceğiBarnes&Noblekafelerinde yaparak karizmayı çizdirmiyor. (kafede bir gün burayı geçeceğini hayal etmiş olabilir ne dersiniz )(İlgi alanına yoğunlaşıyor, özelliklerinin farkında ve eğitimini aldığı, sevdiği, başarılı olabileceği işe yöneliyor)

Plan yapıyor, yeterince iyi tasarlanmış bir web sitesi kurup operasyonu başarılı şekilde yönetirse kitap satışlarında yepyeni bir döneme gireceğini düşünüyor. (planlı hareket, sıkı takip)

Kuracağı şirketin ismini ise belirlerken yine hayallerinin sınırsızlığı iş başında, amazon nehrinin dünyanın en büyük ve hem herkes tarafındantelaffuzu kolay hem de bilinen coşkun nehri olması özelliğinikullanıyor. Aynen amazon nehri gibi büyümeyi ve dünyanın en büyük online alışveriş sitesi olmasını hayal ediyor. Başarısız olsa bile denemekten asla pişman olmadığını dile getiriyor şimdilerde. (Azim, kararlılık ve inanç).

Seattle’daki odun ateşiyle ısınan garajda siparişlere yetişmeye çalışıyor. %30 başarılı olacağını düşünmesine rağmen web sitesini her geçen gün yeniliyor, eksikleri tespit ediyor, müşteri gözünden bakarak şu olsaydı nasıl olurdu ya da daha çok insana nasıl kitap satarım diye düşünüyor ve projeler geliştiriyor, birkaç ay sonrasında ise yurt dışına satış yapmaya başlıyor. (Yeniliğe açık, geliştirici)

Amazon Online Alışverişte Çığır Açtı

Bezos, öyle bir işe girdi ki alışverişte yepyeni bir dönemi başlattı. Önce kitap sonraelektronikten, mobilyaya birçok ürünüonline satarak devam ediyor faaliyetine. Bugün amazonun logosunda yer alan sarı ok internet kullanıcılarının A’dan Z’ye her ürüne ulaşabilecekleri mesajını veriyor. (Satış ve pazarlamada her şeyin bir hikayesi ve vermek istediği mesaj olmalı)

1997 de tüm altyapıyı yenileyerek kazandığı her usd ı depo satın almak ve işi geliştirmek için kullanıyor.Büyümek için gerekli kaynakları sağlamak amacıyla Amazon’un hisselerini halka arz ediyor. Yalnızca birkaç yıl için şirket başarılı hale geliyor, elbette arkasında başarılı olmak için çok çalışmak ve sabırlıolmak inancı var. (çocukken içine işleyen düstur)

Amazonda geliştirilen pek çok sistem, yeni teknolojiler ve uygulamalar bugün diğer alışveriş siteleri için de temel standartların oluşmasını sağladı.

Amazon Büyüyor

2001 yılının ilk çeyreğinde şirketin net karı 5 milyon usd yi aştı. Amazon artık dünyanın en büyük alışveriş sitesi idi ve 2004 teBezos, Blue Originisimli uzay araştırmaları yapan şirketini kurarak artık çocukken hayal ettiği uzayuçuşları için gerekli çalışmalara kaynak sağladı.2013 te ise Washington Post gazetesini ve ona bağlı yayın organlarını 250 milyon usd ye satın aldı, Bezos ve amazon için yepyeni bir dönem başladı. (Ünlü medya yayın organı birçok kitleye saygın şekilde hitap ediyor ve bu sayede çok fazla insana ulaşabildi) Yaptığı her hamle, daha çok tanınır ve görünür olmak, piyasaya hakim olmak (oyun kurucu), yeniliklere açık olmak (teknolojisiz olmaz), hedefe ulaşırken sabırlı ve bir o kadar da azimli olmak şeklinde açıklanabilir.

E-Ticaret dünyasına ilham veren girişimcilerin babası Bezosgünde 8 saat uyuyor, yeterli uykuyu aldığı için de alarm kurmadan uyanabiliyor. Toplantı yapmayı sevmiyor, yapsa da iki pizzanın doyurabileceği kadar kişi ile buluşuyor. Çalışanlarına karşı biraz tutumlu, zaman zaman sinirleniyormuş, onlara bağırmamak için yönetici koçu tutmuş. Yemek konusunda ise daha önce denemediği yiyecekleri tüketmeyi tercih ediyor.

Bezos bugün girişimci kitleler tarafından yakından takip edilen bir milyarder. Yeni iş kurmak isteyenler için ilham verici bir hayatı var. Bezos’ın bir sözü ‘’Müşteriyi mutsuz ederseniz mutsuzluğunu 6 kişiye söyler, sanal dünyada mutsuz ederseniz bunu 6.000 kişiye söyler’’ (Sanal dünyanın ulaşacağı kitlenin büyüklüğü).