Süleyman Balcıoğlu
4.01.2021 16:59:52
Kıymetli bilgilendirmeniz için çok teşekkür ederim.


Hatice Şimşek


2020 BES FON Getirileri Ve Gelişimi

Çınar Kırşehir Gazetesi Köşe Yazarı



2020’nin zorluklarını sağlık tarafında dışarda bırakacak olursak piyasalar ve fonların yönetimi açısından zorlayıcı ancak bir miktar artışı da beraberinde getiren bir dönemi geride bıraktığımızı söyleyebiliriz. Koronavirüsün ülkemizdeki ilk vaka tespitinden sonraki süreci dikkate aldığımızda ise genel olarak Bes fon getirilerinin piyasa belirsizliği nedeniyle düştüğünü gözlemlediğimiz, ikinci çeyrek ve üçüncü çeyrekte kıymetli madenler ve dış borçlanma araçlarında artış görüntülediğimiz, son çeyreğin son iki ayında ise altın ve dövizin değer kaybetmesiyle bir miktar tekrar aşağı yönlü düşüş gözlenen BES fonları tarafında ilginç bir yıl geçirdik diyebiliriz. 
Katkı payı ödemelerinde dönem dönem aksaklık yaşanmasına rağmen yıl ortalarında toparlanma sağlanmıştır. Bununla birlikte mevduat, fon çıkışları sebebiyle toplu birikimli sözleşmeler de sisteme dahil edilmiştir.
2020 BES fonları %35 lik bir getiri beraberinde fon büyümesini de sağlarken, katılımcı BES ’in emeklilik ve birikim tarafından ziyade yatırım tarafını daha çok kullandı diyebiliriz. Özellikle vadeli mevduat tarafında yaşanan düşük faiz oranları, BES fonlarının deneyimli fon portföy şirketleri tarafından yönetilmesi, riski tabana yaymaya yönelik birikimlerin aynı anda farklı yatırım araçlarında (altın, döviz, hisse senetleri vb.) değerlendirilmesi ve yatırımın Takasbank’ta muhafaza edilmesi gibi temel nedenler katılımcının BES ’i yatırım olarak kullanmasını tetikledi. 
Fon getirilerini daha spesifikleştirirsek BES Altın fonu bu yıl %60 getiri kaydederken, yurt dışı fonlarında %30 ların üzerinde getiri, %30 da hisse senetleri fonu getirisi sağlarken, bir de bunların üzerine devlet katkısı eklenince BES tarafı katılımcı açısından cazip hale gelmiştir. 
2020 BES’te Katılımcı Sayısı ve Fon Büyüklüğü
Emeklilik Gözetim Merkezi verilerine göre 2020 de gönüllü BES katılımcı sayısı tarafında 7 milyona yaklaşan bir rakama ulaşıldı. Toplam fon büyüklüğü ise 158 milyar olarak kaydedildi. Oks (Otomatik katılım) tarafında ise katılımcı sayısı 6 milyona yaklaşırken fon büyüklüğü 11,6 milyara ulaştı. BES iki taraftan da hızla büyümeye devam ediyor. Önceki yıllara bakıldığında gönüllü BES tarafındaki fon getirileri %35 artış göstererek sıkıntılı geçen 2020 için ferahlatıcı bir haber olarak gündemimizdedir.
Ekonomik anlamda zorlayıcı bir yıl olan 2020’nin BES katılımcı ayrılma istatistik verilerini incelediğimizde böyle bir yılda çok fazla çıkış beklerken, 2019 yılına oranla sistemden çıkış rakamları %35 lik bir azalma göstererek oldukça enteresan bir durumu gözler önüne sermiştir. Yapılan anketlerde katılımcının bu dönemde BES ’teki birikimlerini almak yerine banka kredisi kullanmayı tercih ettiği ve bir takım geleceğe yönelik endişelerini BES’e birikim yaparak gidermeye çalıştığı anlaşılmıştır. Bireylerin bu gibi geleceğe yönelik belirsiz durumlarda daha çok para biriktirmeye yönlendiği gözlemlenen davranışlardır. Bu anlamda alınan bir diğer istatistikte daha önce BES ‘i olmayanların %47 sinin birikim yapmaya karar verip sözleşme açtırması dikkat çekicidir.
2021’de Devlet Katkısı Ne Kadar Oldu?
2020 yılı için devlet katkısının üst sınırı yıllık asgari brüt ücret olan 35.316 TL’nin %25 i kadar olup katılımcının alacağı devlet katkısı 8.829 TL idi. 2021 yılında ise açıklanan asgari ücret rakamına göre yıllık brüt asgari ücret toplamı olan 42.924 TL’nin %25 i olan 10.731 TL devlet katkısı alabilecekler. Daha yalın bir ifadeyle 2021 de katılımcı maksimum 42.924 TL yatırırsa 10.732 TL devlet katkısı alacaktır. Devlet katkısının tamamının hakkedilmesi için katılımcının 10 yıl sistemde kalması ve 56 yaşına ulaşmış olmasının gerekmekte olduğunu belirtmeden geçmeyelim. 46 yaşından büyükler için 10 yıllık süreyi tamamlamak yeterlidir. 
2020’de BES Fonları Yönetimi
Bu yıl pandemi sürecinin etkisiyle evde daha çok kalan BES katılımcısı, BES şirketlerinin yönlendirmesiyle fon getirilerini inceleme ve fon değişikliği kullanma hakkını daha çok kullanmaya başlamıştır. Daha önceleri fonlarına hiç bakmayan ve değiştirme hakkını kullanmayan katılımcı profili yerini daha bilinçli ve yatırımını kontrol eden olarak güncellendi ki bu durum bilinçli ve finansal okuryazarlığı makul seviyeye ulaşan katılımcının BES şirketleri açısından oldukça avantajına ve beğenisine uygun bir hal almıştır. Bu bilinçle de BES’te fon getirileri yıllara sâri olarak artış gösterecektir. Dijitalleşmeye ve teknolojiye ağırlık veren BES şirketleri katılımcıya birikimlerini inceleme, yönetme ve gözlemleme açısından türlü imkânı sunmaya devam ederken kurguya yapılan yatırımlar fon getirisi artısı ve katılımcı bağlılığı olarak geri dönmektedir. Bu nedenle katılımcı BES ’ine daha çok önem vermeye başlamıştır. 
BES’te Yaşanan Yapısal Yenilik SDDK Kurulumu Neyi Beraberinde Getirdi?
Daha önce tecrübe edilmeyen birtakım deneyimler ile yapısal ve rakamsal olarak önemli gelişmeler yaşanan BES tarafında SDDK’nın kuruluşu sektör açısından uzun süredir beklenen bir adımdı. SDDK, Cumhurbaşkanı kararı ile kurulan Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurulu’dur. Aslında BDDK’nın (Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu’nun) sigorta tarafındaki yüzü olan SDDK, sigorta ve özel emeklilik için mevzuat hazırlayan ve uygulayan bir kurumdur. Bireysel Emeklilik, Tarım Sigortaları, DASK gibi konular da kurumun yetkisi altında ve denetleniyor. SDDK’nın asıl amacı katılımcı ve sigortalıların haklarının korunmasına yönelik mevzuat çerçevesinde önlemler almak, bunu sigorta ve emeklilik şirketlerine uygulatarak denetime tabi tutmak ve sonuçlarını incelemektir.